“Psychologia skutecznego tradingu” publikacją roku 2015!

Marzec 18, 2016

Zakończyła się druga edycja targów FxCuffs 2016.

Kolejny raz możemy pochwalić się sukcesem wydawniczym. Statuetka za “Publikację Roku” jest już w naszych rękach.

Wszystkich zwycięzców można zobaczyć na stronie organizatora.

Książka jest do nabycia na stronach księgarni maklerska.pl.

12380259_1158126604211825_166807567_n

 

Emocje i handel, tłumaczenie: Damian Chmiel, Comparic.pl

Wrzesień 23, 2015

W 2006 roku miałem okazję odbyć bardzo ciekawe spotkanie z pewnym profesorem finansów na jednym z londyńskich uniwersytetów, gdzie miejsce miała inauguracja nowego programu studiów magisterskich w zakresie tradingu finansowego. Odbyliśmy wielogodzinną dyskusję o świecie handlu, a mój rozmówca wierzył, że przyszłością finansjery jest automatyzacja i zdobycie przewagi maszyn nad ludźmi w przeciągu najbliższych kilku lat (nawiasem mówiąc radził mi poszukanie nowej profesji, ponieważ stwierdził, że zawód tradera wkrótce przestanie istnieć). W związku z tym, program studiów magisterskich był całkowicie oparty o trading automatyczny.

Perspektywa, którą prezentował profesor z pewnością miała uzasadnianie w rozwijających się na rynku trendach i zmianach– coraz większa obecność maszyn w codziennym życiu jest w końcu oczywistością. Z drugiej jednak strony podczas kryzysu finansowego w 2008 roku wiele instytucji finansowych wyłączało swoje zautomatyzowane systemy handlowe, które potrafiły w krótkim czasie tracić ogromne sumy pieniędzy, i ponownie umieściło za sterami ludzi. Ludzka zdolność dopasowywania się do zmiennych oraz nieznanych sytuacji, aplikowania wcześniej zdobytych doświadczeń w rozwiązywaniu nowych problemów i podejmowania decyzji w środowisku wysokiej niepewności to spora przewaga nad maszynami, dla których tzw. „czucie rynków” jest wciąż czymś nieosiągalnym.

We współczesnych czasach doszliśmy do ciekawej sytuacji, w której wielu traderów mówi o konieczności wykluczenia emocji z tradingu, a zwolennicy zautomatyzowanego sposobu inwestowania podejmują kolejne próby nauczenia maszyn działania według typowo ludzkiego, emocjonalnego schematu. Mam okazję współpracować z wieloma inwestorami podczas osobistych sesji mentorskich, jak i grupowych warsztatów, podczas których często powtarza się opinie dotyczące potrzeby wyeliminowania z handlu emocji. Padają stwierdzenia typu: „Mam doskonałą strategię transakcyjną i wiem, że eliminując wpływające na mnie emocje, mógłbym zdecydowanie zwiększyć swoje zyski”. Podczas jednego z ostatnich seminariów online aż 79% uczestników stwierdziło, że chciałoby móc handlować nie odczuwając emocji.


Czy ty również chciałbyś, aby twój trading był całkowicie pozbawiony sfery emocjonalnej?

Rzeczywistość pokazuje, że handel bez emocji jest niemożliwy. Kiedy zrozumiesz ich rolę w procesie podejmowania decyzji prawdopodobnie odpowiednio zmienisz swoje podejście. Profesor Sam Wang pracujący jako neurolog na Uniwersytecie Princeton w następujący sposób opisał emocje:

„Emocje są zorganizowanymi odpowiedziami mózgu na wydarzenia w otaczającym nas świecie. W zasadzie emocje to metoda organizowania spływających do nas informacji. Emocje sprawiają, że mózg skupia się na najistotniejszych faktach oraz motywują nas do formowania własnych działań w sposób umożliwiający osiągnięcie osobistych pragnień lub uniknięcie zdarzeń budzących lęk. Najczęściej w procesie decyzyjnym korzystamy w większym, lub mniejszym stopniu z intuicji. Mało decyzji w codziennym życiu bazuje całkowicie na logice. Wynika to z faktu, że najczęściej informacje, które posiadamy są niekompletne lub niejednoznaczne”.

Powyższy fakt dla wielu traderów jest trudny do zaakceptowania – spędzili oni bowiem lata na kolejnych próbach eliminacji emocji ze swoich działań inwestycyjnych. Wypowiedź profesora Sama Wanga jest jednak podparta wiedzą z zakresu neurologii i bazuje na wcześniejszych badaniach prowadzonych przez Antonio Damasio, autora „Błędu Kartezjańskiego”, któremu skutecznie udało się udowodnić, że emocje są integralną częścią wszystkich ludzkich decyzji, co zresztą obrazowo przedstawił jako „taniec serca i rozumu”.

Jak widać na grafice poniżej, jeżeli spojrzeć na to jak mózg przetwarza informacje, to okazuje się, że emocje są nie tylko jednym z kluczowych elementów procesu decyzyjnego, ale też jednym z pierwszych. Bardzo często bowiem najpierw „czujemy”, a dopiero później „myślimy”. Emocje pomagają rozszyfrować czy coś jest problemem, który musimy rozwiązać, czy też okazją, z której warto skorzystać. Wiedza filtrowana poprzez emocje bezpośrednio lub pośrednio pozwala traderom podejmować szybkie i skuteczne decyzje.

a

Jeżeli emocje są nierozerwalnie związane z procesem podejmowania decyzji i faktycznie pełnią rolę jego kluczowego komponentu, wtedy celem tradingu nie powinno być wyzbywanie się emocji jako takich – nawet gdyby było to możliwe – tylko ich regulowanie, kontrolowanie i zarządzanie nimi.

Niektóre badania wskazują, że ludzie posiadający najbardziej intensywne uczucia i jednocześnie potrafiący odróżnić poszczególnie z nich od siebie, posiadają zdecydowanie większą efektywność podczas podejmowania decyzji. Kluczowym wyróżnikiem w podejmowaniu decyzji nie są emocje lub uczucia same w sobie, ale sposób w jaki ich doświadczamy i jak one na nas wpływają. Otwarcie się inwestorów na emocje i ich odpowiednim zarządzaniu jest podejściem całkowicie przeciwnym do tego, z którego korzysta większość uczestników rynku.

Emocje oczywiście wpływają na ludzkie decyzje oraz zachowania, a już zwłaszcza kiedy dążą one do skrajności – intensywna złość, panika, zbyt wysoka pewność siebie, itp. Pracując jednak z własnym umysłem można zapanować nad emocjami i właściwie je „regulować” minimalizując ilość zakłóceń psychologicznych, które są przez nie powodowane.

Skupienie się na efektywnym działaniu ma zasadnicze znaczenie dla jakości tradingu i niekiedy to działanie musi być podjęte mimo trwania niekorzystnego stanu emocjonalnego. Przykładową taką sytuacją jest uczucie strachu przed wejściem na rynek wynikające z ostatnio poniesionych strat. Odczuwanie emocji i podejmowanie decyzji to dwie niezależne czynności. Możesz czuć się zmęczony, jednak codziennie rano wychodzisz z łóżka. Podobnie możesz być głodny, ale gdy odchudzasz się, powstrzymujesz się przed jedzeniem. Owszem, emocje wywołują chęć działań, ale te nie muszą być podejmowane bezkrytycznie. Przy odpowiedniej praktyce i zaangażowaniu świadomości możliwe jest odczuwacie emocji, a mimo to uniknięcie ślepego działania według ich wytycznych. Wszystko to staje się zdecydowanie prostsze przy zastosowaniu odpowiednich metod treningowych.

Jak więc moglibyśmy określić rolę emocji w tradingu? Doktor Keving Oschner, dyrektor jednego z laboratoriów neurologicznych Uniwersytetu Columbia w Stanach Zjednoczonych powiedział:

„Chociaż zgadzam się z ogólnym korzyściami płynącymi z kontrolowania emocji, to istnieje istotne zastrzeżenie co do postulatu, że emocje oraz działania są swoimi przeciwnikami. Myśli są wynikami reakcji emocjonalnych. Celem nie jest zostanie emocjonalną kostką lodu całkowicie beznamiętną i podobną do komputera. Celem jest natomiast nie dopuszczenie, aby emocje przejęły kontrolę nad daną osobą do tego stopnia, że ta nie ma dostępu do zasobów poznawczych niezbędnych do efektywnego podjęcia decyzji.”
Od strony neurologicznej nasuwają się trzy kluczowe zasady przewodnie, które moim zdaniem są bardzo ważne dla inwestorów. Traderzy muszą je zrozumieć i działać pod ich egidą jeżeli chcą poprawić proces podejmowania decyzji oraz swoją skuteczność:

• emocje są niezbędne w podejmowaniu decyzji,
• emocje dostarczają informacji (nt. określonych zdarzeń) bazującej na wcześniej zdobytych doświadczeniach,
• emocji nie można wyeliminować – można natomiast nimi zarządzać.

Te trzy kluczowe zasady są znaczącym odejściem od powszechnie przyjętych przekonań wśród dominującej części traderów. Otwartość na nie i ich akceptacja może jednak pomóc w doświadczaniu emocji podczas tradingu w pozytywny sposób.

 

Recenzja “Psychologii skutecznego tradingu” – Damian Chmiel, Comparic.pl

Wrzesień 14, 2015

Książka autorstwa Steve’a Warda pod tytułem „Psychologia skutecznego tradingu” prezentuje zestaw 35 praktycznych strategii, których celem jest pomoc traderom w poprawianiu własnych wyników. Pomysły przedstawione przez autora stanowią rezultat jego wieloletniej współpracy z traderami zatrudnianymi przez największe instytucje finansowe na świecie. Ward korzysta również z badań przeprowadzonych przez wiodących psychologów z dziedziny sportu i finansów behawioralnych. Praktyczne wykorzystanie omawianych strategii powinno przybliżyć każdego aspirującego inwestora do osiągnięcia sukcesu na giełdzie.

Steve Ward sam w swojej nocie biograficznej zaznacza, że pasję do psychologii rozwijał przez wiele lat podczas współpracy ze sportowcami. Od początku kariery maił możliwość wspierania mentalnego zawodników ponad trzydziestu różnych dyscyplin – w tym Olimpijczyków i sławne persony świata sportu. Jego historia z tradingiem miała zacząć się przez przypadek, jak twierdzi jednak autor świat ten pochłonął go całkowicie. W związku z tym ze szkolenia atletów przerzucił się na trenowanie profesjonalnych, jak i amatorskich traderów.

Autor „Psychologii Skutecznego Tradingu” w przeprowadzonym przeze mnie wywiadzie przyznaje, że nie handluje na własny rachunek. Zaznacza, że poznawał świat tradingu od podszewki grając na akcjach i walutach, jednak robił to, aby zdobyć niezbędne doświadczenie i osobiście przekonać się co nęka traderów. Brak stałej aktywności rynkowej tłumaczy swoją główną pasją – którą jest psychologia, coaching oraz pomaganie innym osobom w pokonywaniu trudności.

Efektem prac z domami brokerskimi, funduszami i traderami na całym świecie jest między innymi „Psychologia skutecznego tradingu” opisująca 35 różnych strategii, które mają poprawić osiągane przez inwestora wyniki. Muszę szczerze przyznać, że po pierwszej lekturze książki czułem się trochę oszukany. Odniosłem nieodparte wrażenie, że Steve Ward opisuje w bardzo ogólnikowy sposób metody radzenia sobie z problemami, które nie dotyczą traderów a tak naprawdę każdego człowieka. Zamieniając w powyższej pozycji słowo trader na jakiekolwiek inne (nauczyciel, aktor, czy też właśnie sportowiec) otrzymalibyśmy książkę zatytułowaną „Psychologia skutecznego uczenia” lub „Psychologia skutecznego zdobywania medali”. Chociaż dalej uważam, że w stwierdzeniu tym jest ziarenko prawdy, to po drugiej lekturze – zdecydowanie bardziej dogłębnej – całkowicie zmieniłem zdanie na jej temat.
“Psychologia Skutecznego Tradingu”

Steve Ward w wywiadzie dla Comparic.pl sam przyznał, że część z opisywanych przez niego strategii czerpie z dorobku innych psychologów, czy też doświadczenia wyciągniętego ze świata sportu. Wszystkie zostały jednak dopasowane pod potrzeby traderów. Nie da się bowiem ukryć, że inwestorzy każdego dnia borykają się z tak ogólnikowymi na pierwszy rzut oka problemami jak brak motywacji, rozproszenie uwagi, bardzo krótka koncentracja, nieumiejętność właściwego wyznaczania celów i ich realizacji. Patrząc na lekturę „Psychologii skutecznego tradingu” jako spójną całość – a nie oceniając każdą ze strategii osobno otrzymujemy porządny psychologiczny leksykon, który pokazuje co w każdym z nas jest właściwie, a co należy zmienić, aby zostać skutecznym traderem.

Wszystkie z opisanych strategii zawierają przykłady z życia – opis historii, które spotykały S. Warda w pracy oraz przykłady konkretnych traderów – jak i praktyczne zadania do wykonania. Wertując książkę i omijając część z ćwiczeniami z pewnością wiele tracimy. Skupiając się jednak na nich i realizując je skrupulatnie (będąc w pełni szczerym wobec siebie i swojego własnego ja) możemy bardzo wiele dowiedzieć się na temat osobistych silnych oraz słabych stron, jak i rozpocząć trening nad poprawą wydajności inwestorskiej.

Muszę przyznać, że pierwszy mój kontakt z książką ograniczył się do myślowego podsumowania „następna książka o psychologii”. Kolejna lektura „Psychologii skutecznego tradingu” rzuciła jednak zdecydowanie inne światło, na to co jest w niej zawarte. Szczerze mówiąc sporą część opisywanych w pozycji strategii staram się zaimplementować w swoim codziennym życiu – od tak błahych czynności jak regularne pamiętanie o wypoczynku i relaksie, po bardziej zaawansowane dotyczące pracy nad własnymi słabościami, wizualizacji celów, czy też technik wzmagających koncentrację oraz likwidujących uczucie stresu.

Bardzo ważne jest to, że Steve Ward nie ogranicza się do samego środowiska pracy tradera, ale wykracza po za nie – zwraca uwagę na aspekty, które mogą pozornie nie mieć wpływu na trading jednak ostatecznie przekładać się na ogólne efekty (styl życia, dieta, wysiłek fizyczny, kontakty z rodziną, nastawienie do życia, ilość odpoczynku, nałogi, itd.). Lektura „Psychologii skutecznego tradingu” uświadamia, że inwestowanie to nie tylko „patrzenie na wykresy” – czasami na pozór błahe zmiany trybu dnia powszedniego pozwalają diametralnie zmienić efektywność handlową, co S. Ward ilustruje licznie pojawiającymi się przykładami. Każdy rozdział jest uzupełniony również zestawem cytatów sławnych ludzi ze świata sportu, polityki oraz inwestowania – część z nich jest tak trafna, że na bardzo długo zapisuje się w pamięci.

Uważam, że „Psychologia skutecznego tradingu” na pewno nie jest pozycją, obok której możemy przejść obojętnie. Osobiście cieszę się, że sięgnąłem po nią drugi raz gdyż na pewno nie wyciągnąłbym z niej tak wiele jak podczas pierwszej styczności. Jeżeli rozważasz więc wgłębienie się w 35 strategii oferowanych przez autora, polecam dokładną lekturę każdej z nich i skrupulatną realizację ćwiczeń praktycznych. Dzięki temu całkowicie inaczej spojrzysz na swój dotychczasowy trading.

14 sposobów, aby osiągnąć najwyższą jakość w tradingu

Czerwiec 4, 2015

Dzięki współpracy z comparic.pl jesteśmy w stanie przybliżyć Państwu sylwetkę Steve Warda, poprzez publikację jednego z jego artykułów. Życzymy przyjemnej i rozwijającej lektury.

  1. Koncentracja na swojej osobie. Samoświadomość, poznanie swoich silnych i słabych stron, preferowanego stylu tradingu oraz okresów, w których wydajność tradera jest najwyższa są ważnymi składowymi skutecznego tradingu. Dzięki temu będziesz w stanie zidentyfikować najlepsze rynki do gry oraz odpowiedni dla siebie rodzaj strategii transakcyjnych, co z pewnością przyczyni się do poprawy osiąganych rezultatów.
  2.  Bądź przygotowany. Na ten podpunkt składają się dwa czynniki. Po pierwsze należy być przygotowanym technicznie/taktycznie (np. poprzez badania rynkowe, analizy wykresów, wyznaczenie poziomów wsparcia i oporu, znajomość kalendarza publikacji ważnych danych giełdowych) oraz fizycznie/mentalnie/emocjonalnie (odpowiedni wypoczynek, poziom energii, spokój wewnętrzny). Dobre przygotowanie do sesji umożliwi ci wykorzystanie całego swojego potencjału.
  3. Umiejętność koncentracji. Koncentracja jest kluczowa we wszystkich przedsięwzięciach, które wymagają dużej precyzji. Zdolność koncentracji podczas wykonywania danej czynności, przy pomocy odpowiednich technik, jest możliwa do wytrenowania.
  4. Zarządzanie własnym umysłem. Przekonania na temat tradingu, rynków, ryzyka, niepewności, sukcesu, pieniędzy i własnej osoby mają głęboki wpływ na emocje tradera, jego zachowanie oraz decyzje tradingowe. Przekonania mają potężną moc i niezwykle ważna jest świadomość ich istnienia oraz umiejętność ich efektywnego wykorzystania w celu realizacji własnych postanowień.
  5. Wykorzystywanie intuicji. Jeśli jesteś doświadczonym traderem, możesz wykorzystywać intuicję jako dodatkowy „wskaźnik” w swoim systemie gry. Przeczucia są prawdziwymi procesami fizjologicznymi – procesami przesyłania informacji z najgłębszych pokładów podświadomości, które pomagają wyczuwać zagrożenia i szanse na osiągnięcie konkretnych korzyści. Intuicja w tradingu czasem pomaga określić kierunek potencjalnej transakcji albo odciąga od poniesienia ewentualnej straty.
  6. Budowanie odporności. Trading na rynkach to praca w otoczeniu ciągłej niepewności i wszechobecnego ryzyka. W takich warunkach człowiek jest wyjątkowo narażony na działanie stresu. Budowanie odporności na stres, który w tradingu jest czymś codziennym, to kluczowa umiejętność, która pozytywnie wpływa na jakość procesu decyzyjnego i możliwość utrzymania dyscypliny.
  7. Zarządzanie energią życiowa. Ludzki mózg jest systemem energetycznym, który aby prawidłowo funkcjonować musi być wypoczęty i energetycznie zaspokojony. Istnieją silne powiązania pomiędzy snem, ćwiczeniami, dietą i odpoczynkiem a funkcjami poznawczymi. Odpowiednie zarządzanie energią i redukcja zmęczenia są kluczowymi elementami procesu tradingowego.
  8.  Zdobywanie elastyczności. Rynki są dynamiczne i nieprzewidywalne, co oznacza, że maksymalne zyski osiągniesz, jeśli będziesz wykazywał pewną elastyczność. Innymi słowy musisz posiadać umiejętność dokonywania osądów co do tego, kiedy sztywno trzymać się planu, a kiedy można go zmodyfikować, dostosowując się do zmiennych warunków rynkowych.
  9. Ocena osiąganych wyników. Analiza wyników jest trzecim stadium cyklu skutecznego tradingu (pierwsze dwa to przygotowanie i wykonywanie planu). Wykorzystywanie informacji zwrotnej z podejmowanych decyzji tradingowych, niezależnie od tego czy dane zagrania były zyskowne czy stratne, są niezbędne, aby rozwijać w sobie inwestorskie umiejętności. Analiza powinna obejmować zarówno aspekty mierzalne, jak i te, których pomiar jest niemożliwy. Dzięki ewaluacji możliwa jest identyfikacja pewnych schematów działania, które mogą niekorzystnie wpływać na twoje procesy decyzyjne oraz określenie silnych i słabych stron twojego tradingu.
  10. Rozwijanie niezbędnych umiejętności. Trenując określone umiejętności rozwijasz w swoim mózgu połączenia neuronowe, co prowadzi do automatyzacji twoich działań. Budowanie nawyków jest trudne, a ich zmiana jeszcze trudniejsza. Bądź jednak świadomy tego, co robisz, bo powtarzane czynności wchodzą w krew. Przed każdą aktywnością zawsze powinieneś zadać sobie pytanie: Czy to co zamierzam zrobić przybliży mnie do zostania skutecznym traderem?
  11. Zarządzanie energią życiową. Ludzki mózg jest systemem energetycznym, który aby prawidłowo funkcjonować musi być wypoczęty i energetycznie zaspokojony. Istnieją silne powiązania pomiędzy snem, ćwiczeniami, dietą i odpoczynkiem a funkcjami poznawczymi. Odpowiednie zarządzanie energią i redukcja zmęczenia są kluczowymi elementami procesu tradingowego.
  12. Zdobywanie elastyczności. Rynki są dynamiczne i nieprzewidywalne, co oznacza, że maksymalne zyski osiągniesz, jeśli będziesz wykazywał pewną elastyczność. Innymi słowy musisz posiadać umiejętność dokonywania osądów co do tego, kiedy sztywno trzymać się planu, a kiedy można go zmodyfikować, dostosowując się do zmiennych warunków rynkowych.
  13. Ocena osiąganych wyników. Analiza wyników jest trzecim stadium cyklu skutecznego tradingu (pierwsze dwa to przygotowanie i wykonywanie planu). Wykorzystywanie informacji zwrotnej z podejmowanych decyzji tradingowych, niezależnie od tego czy dane zagrania były zyskowne czy stratne, są niezbędne, aby rozwijać w sobie inwestorskie umiejętności. Analiza powinna obejmować zarówno aspekty mierzalne, jak i te, których pomiar jest niemożliwy. Dzięki ewaluacji możliwa jest identyfikacja pewnych schematów działania, które mogą niekorzystnie wpływać na twoje procesy decyzyjne oraz określenie silnych i słabych stron twojego tradingu.
  14. Rozwijanie niezbędnych umiejętności. Trenując określone umiejętności rozwijasz w swoim mózgu połączenia neuronowe, co prowadzi do automatyzacji twoich działań. Budowanie nawyków jest trudne, a ich zmiana jeszcze trudniejsza. Bądź jednak świadomy tego, co robisz, bo powtarzane czynności wchodzą w krew. Przed każdą aktywnością zawsze powinieneś zadać sobie pytanie: Czy to co zamierzam zrobić przybliży mnie do zostania skutecznym traderem?

Tłumaczenie: Przemek Jarząbek, www.comparic.pl

Strona www gotowa

Luty 18, 2015

Dziś oficjalnie prezentujemy stronę internetową książki Steve’a Warda pt. “Psychologia skutecznego tradingu”. O nowościach i postępach w tłumaczeniu, będziemy informować Państwa na bieżąco. Planowany okres wydania publikacji to drugi kwartał 2015 roku.